Tục ném xôi cầu may của người Hà Nhì

Lễ hội Gạ ma thú là sự kiện được coi trọng bậc nhất trong năm của người Hà Nhì ở xã Mù Cả thuộc huyện Mường Tè (Lai Châu), giáp biên giới Trung Quốc và Lào. Đây là nơi sinh sống rất đông người Hà Nhì.

Mù Cả là tên đọc trại của “Mò cá”, tên bản khởi nguồn của người Hà Nhì. Mù Cả là một trong hai nơi mà cộng đồng người Hà Nhì ở nước ta còn giữ nguyên bản lễ cúng Gạ ma thú.

Theo quan niệm của người Hà Nhì, người cai quản tất cả núi rừng, chim muông và con người là Thần rừng A Pố Xả Kha, con trai thứ 5 của Ngọc Hoàng. Thần rừng là phúc thần, nhưng cũng sẵn sàng trừng trị những ai phá hoại cuộc sống trong rừng. Vì vậy, vào dịp tháng hai âm lịch hàng năm, người Hà Nhì lại cúng Gạ ma thú, cầu mong một năm mới yên lành, no ấm, mùa màng tốt tươi, vật nuôi dồi dào.

Lễ cúng thường diễn ra trong 3 ngày với rất nhiều nghi lễ diễn ra đồng thời tại nhiều địa điểm như trong rừng, ngoài sông suối, tại bản. Không phải ai cũng được đến tất cả các nơi diễn ra lễ cúng. Riêng phụ nữ không được tham gia lễ cúng rừng. Trong 3 ngày cúng Gạ ma thú, xôi là món chính trong bữa ăn hàng ngày của người Hà Nhì, nên rất được coi trọng. Việc vo tròn rồi ném xôi đi không có nghĩa là lãng phí hay thiếu tôn trọng miếng ăn. Đó là biểu tượng của sự no đủ. Cả người ném và bị ném, ai trúng xôi, thì cả năm công việc hanh thông, may mắn, tình cảm dạt dào.

Trong lễ hội, mỗi người nhón một nắm xôi, vo tròn trong tay, rồi ném mạnh vào những người đi ngang qua. Những người khác cũng vui vẻ ném những nắm xôi nhỏ vo tròn như viên bi vào những người còn lại. Người Hà Nhì cho rằng cả người ném và bị ném, ai trúng xôi, thì cả năm công việc hanh thông, may mắn, tình cảm dạt dào.

Ném xôi không chỉ tạo nên không khí vui vẻ mà là mong muốn mùa sau thóc gạo dư thừa, luôn luôn no đủ. Nó tương tự như lễ té nước của người Lào vậy, người bị té nước nhiều luôn được coi là may mắn nhất”.

Chi Na (thethaovietnam.vn)