Những nhà thờ huyền bí ở Ethiopia

Khoảng 10 thế kỷ trước, với hi vọng xây dựng thị trấn Roha (ngày nay ở miền bắc Ethiopia) trở thành một nơi như Jerusalem – nơi vang danh về cả khía cạnh tinh thần tôn giáo lẫn kiến trúc, nhà vua Lalibela đã sáng lập ra kiểu kiến trúc lạ nhằm tạo ra một thánh địa mang biểu tượng linh thiêng. Tại nơi đây, vào những tín đồ sùng đạo Thiên Chúa bắt đầu đục đẽo những khối đá núi lửa màu đỏ để “xây” lên 13 nhà thờ độc đáo nhằm phục vụ cho vị đế vương giàu tham vọng.

Vào thế kỷ X sau CN, Axum bị Roha chiếm đóng dưới triều đại Zagwe (trị vì từ 1137 - 1270). Lalibela là nhà vua thứ 3 trong 7 đời vua Zagwe và là người rất sùng đạo. May mắn thay, Lalibela sống đến 96 tuổi nên ông có thể nhìn trọn vẹn di sản mình để lại. Năm 1221, nhà vua qua đời và được chôn tại nhà thờ Beta Mikael, thành phố Roha đổi tên thành Lalibela.

Ngày nay, những nhà thờ dưới triều đại Lalibela vẫn còn tồn tại và trở thành những biểu tượng của kiến trúc tôn giáo đồng thời là Di sản thế giới (1978) cũng như Kỳ quan nổi bật hàng đầu của châu Phi.

Truyền thuyết kể lại rằng, con người sẽ đảm nhận việc xây dựng nhà thờ Lalibela vào ban ngày, còn các thiên thần sẽ giúp sức vào ban đêm và thánh George là người giám sát. Dấu chân ngựa của ngài vẫn để lại trên lối dẫn vào sảnh đường.

Được chia thành 3 cụm (Bắc, Tây và Đông), những nhà thờ có mái ngang bằng với mặt đất và đào sâu xuống khoảng 13 m. 4 trong số những nhà thờ đó được hoàn thiện đứng độc lập với khối đá và chỉ có phần nền móng là còn gắn liền với khối đá mẹ này. 9 nhà thờ còn lại vẫn gắn liền với đá và chỉ có bề mặt được “giải phóng” khỏi khối đá.

Từng ngôi nhà thờ được tạo nên bằng búa và đục từ một khối đá núi lửa màu đỏ khổng lồ với khoảng 40.000 công nhân. Những năm 1520, thầy tu người Bồ Đào Nha Francisco Alvares đã viết rằng “Không dễ dàng để mô tả chi tiết về những công trình này, bởi vì tất cả làm cho tôi không thể tin rằng tất cả được tạo nên bởi con người.”

Toàn bộ cụm nhà thờ đều nằm dưới mặt đất, những lối đi như mê cung, các đường hầm và bậc thang tạo nên một khu di chỉ độc đáo. Du khách như được thử thách sự kiên trì khi đi lên rồi đi xuống, thấy ánh sáng rồi lại bóng râm, bước ra không gian lớn rồi lại ngõ hẹp, nơi đầy nắng nơi tối tăm. Đường hầm nối giữa 2 nhà thờ Beta Gabriel và Beta Mercurios dù chỉ khoảng 3 phút đi bộ nhưng lại rất tối và chật chội, mang đến không khí khá rùng rợn. Quanh những nhà thờ, người ta tạc vào đó nhiều hốc đá để dùng cho việc thiền định, cầu nguyện cũng như nghỉ ngơi. Một vài hốc đá bị nhuốm đen trong quá trình làm bánh thánh. Nhiều người cũng được an táng nơi đây do sự thanh bình và không khí trang nghiêm từ lịch sử đem lại. Mỗi nhà thờ đều do các cha xứ có uy tín chăm sóc.

Beta Gyorgis (nhà thờ thánh George) là nhà thờ được xây dựng cuối cùng, một trong những công trình đẹp nhất với hình dáng chữ thập, ô cửa sổ điêu khắc tinh xảo, có một hệ thống phức tạp các cống rãnh thoát nước, đường hầm, các lối đi ngầm cùng nhiều công trình ngầm dưới lòng đất và trong vách đá. Khi Mặt trời xuống dần, nhà thờ hiện lên màu hồng rồi chuyển sang vàng và xanh rêu trước khi bóng tối bao trùm.

Nhờ kiến trúc ấn tượng và những ảnh hưởng của Kitô giáo nên nhà thờ này đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới vào năm 1978. 5 năm trước, UNESCO đã quyết định cho dựng các tấm phủ để bảo vệ một phần của công trình này.

Khu vực này trở nên sống động vào lúc 6 giờ sáng mỗi ngày, khi mọi người tập trung cầu nguyện, đọc kinh, quỳ gối thành kính, trò chuyện với các cha. Giữa các thánh đường là nhiều tác phẩm bích hoạ cầu kỳ, bàn ghế gỗ hài hòa với các tấm rèm đầy màu sắc, nệm để quỳ gối làm lễ, kệ sách bọc da, bộ trống,…

Dù phải vượt qua chặng đường gian khó nhưng nhiều người tìm đến đây để chứng kiến các cấu trúc hùng vĩ, hôn lên các bức tường đá lâu đời hoặc lặng lẽ cầu nguyện đọc các bài kinh nhằm tỏ lòng tin với tôn giáo và hi vọng mình và gia đình sẽ được ban phước lành.

Chi Na (TTVN)

Tổng hợp